Największe osiągnięcia – maraton

Największe osiągnięcia w maratonie najlepiej opisywać osobno dla kobiet i mężczyzn, bo oficjalne rekordy świata tej konkurencji są prowadzone w dwóch kategoriach. Aktualny rekord świata mężczyzn w maratonie należy do Kelvina Kiptuma i wynosi 2:00:35; został ustanowiony 8 października 2023 roku podczas Chicago Marathon i został oficjalnie ratyfikowany przez World Athletics. Aktualny rekord świata kobiet należy do Tigst Assefy i wynosi 2:11:53; Etiopka uzyskała ten rezultat 24 września 2023 roku w Berlin Marathon, a wynik również został oficjalnie uznany.

Maraton to jedna z najbardziej prestiżowych konkurencji lekkoatletycznych, z oficjalnym dystansem 42,195 km. W historii tej konkurencji długo ścierają się dwa porządki: rekordy ustanawiane w biegach mieszanych oraz wyniki osiągane wyłącznie w rywalizacji kobiet. Dlatego, aby rzetelnie opisać największe osiągnięcia maratońskie, trzeba wyraźnie oddzielić rekord świata w maratonie od najlepszego wyniku w historii konkretnej kategorii.

Aktualny rekord maratonu

Jeżeli przez „największe osiągnięcia – maraton” rozumiemy oficjalny rekord świata w maratonie, należy wskazać dwa aktualnie obowiązujące rekordy seniorów: osobno dla mężczyzn i osobno dla kobiet. W przypadku kobiet dodatkowo funkcjonuje rozróżnienie na rekord świata w biegu mieszanym oraz rekord świata w biegu tylko dla kobiet.

Rekord świata mężczyzn w maratonie

Aktualny rekord świata maratonu mężczyzn to 2:00:35. Wynik ten uzyskał Kelvin Kiptum 8 października 2023 roku podczas Chicago Marathon. Bieg odbył się na trasie spełniającej wymogi World Athletics, a rezultat został następnie oficjalnie ratyfikowany.

To jeden z najważniejszych wyników w historii lekkiej atletyki, ponieważ po raz pierwszy rekord świata w maratonie został obniżony do poziomu zaledwie 35 sekund powyżej granicy dwóch godzin w warunkach pełnoprawnych zawodów. Ma to znaczenie o tyle, że wynik 1:59:40 Eliuda Kipchoge z Wiednia z 2019 roku, choć historyczny jako pierwszy maraton poniżej dwóch godzin, nie jest rekordem świata, ponieważ został osiągnięty w projekcie specjalnym, poza regulaminową formułą rywalizacji o rekord.

Jaki był poprzedni rekord świata mężczyzn?

Przed Kiptumem rekord świata należał do Eliuda Kipchoge, który przebiegł maraton w 2:01:09 25 września 2022 roku w Berlinie. Kiptum poprawił ten rezultat o 34 sekundy, co jak na poziom światowej czołówki i nowożytną historię maratonu było skokiem bardzo wyraźnym.

Rekord świata kobiet w maratonie

Aktualny rekord świata kobiet w maratonie w biegu mieszanym wynosi 2:11:53. Jego posiadaczką jest Tigst Assefa, która ustanowiła ten wynik 24 września 2023 roku podczas maratonu w Berlinie. Rezultat został uznany oficjalnie i zapisał się jako nowy rekord świata kobiet.

W rywalizacji kobiet trzeba jednak doprecyzować kategorię. World Athletics odróżnia wynik uzyskany w biegu mieszanym od najlepszego rezultatu w maratonie rozegranym wyłącznie dla kobiet. To ważne, bo obecność mężczyzn w tym samym biegu może wpływać na tempo i układ rywalizacji, dlatego historyczne zestawienia często pokazują oba rekordy osobno.

Rekord kobiet w biegu wyłącznie kobiecym

W kategorii maratonu kobiet rozgrywanego wyłącznie dla kobiet najlepszy oficjalny wynik należy obecnie do Peres Jepchirchir i wynosi 2:16:16. Kenijka ustanowiła ten rekord 21 kwietnia 2024 roku podczas London Marathon. Poprawiła tym samym poprzedni rekord tej kategorii należący do Mary Keitany.

Jaki był poprzedni rekord świata kobiet?

Przed Tigst Assefą rekord świata kobiet w maratonie w biegu mieszanym należał do Brigid Kosgei, która uzyskała 2:14:04 13 października 2019 roku w Chicago. Assefa poprawiła ten rezultat aż o 2 minuty i 11 sekund, co w maratonie na poziomie światowego rekordu jest różnicą ogromną i historycznie wyjątkową.

Najważniejsze wcześniejsze rekordy maratonu

Historia rekordu świata w maratonie pokazuje, że ta konkurencja rozwija się skokowo. Zdarzały się długie okresy stabilizacji, po których pojawiały się pojedyncze biegi wyraźnie przesuwające granice możliwości. W ostatnich latach takimi przełomami były rekordy Denisa Kimetto, Eliuda Kipchoge, Brigid Kosgei, Tigst Assefy i Kelvina Kiptuma.

Jak rekord maratonu wygląda na tle historii dyscypliny?

Dzisiejsze rekordy świata w maratonie są wynikiem kilku nakładających się zjawisk: profesjonalizacji przygotowań, precyzyjnego prowadzenia tempa, rozwoju odżywiania startowego oraz postępu technologicznego w obuwiu. Wpływ tych elementów widać szczególnie mocno w rekordach ustanawianych od drugiej połowy minionej dekady.

Jednocześnie maraton pozostaje konkurencją wyjątkowo trudną do przewidzenia. Rekord świata nie pada tu co sezon, a nawet najlepsi zawodnicy muszą połączyć idealne warunki pogodowe, odpowiednią trasę, mocne prowadzenie oraz perfekcyjne rozłożenie sił. Dlatego wyniki Kiptuma i Assefy są tak wysoko oceniane: nie tylko pobiły wcześniejsze rekordy, lecz zrobiły to z zapasem, który natychmiast zmienił historyczną skalę porównań.

W przypadku mężczyzn granica 2:01 była przez lata celem symbolicznym, a dziś oficjalny rekord wynosi 2:00:35. U kobiet zejście poniżej 2:12 w oficjalnym maratonie było równie dużym przełomem. To sprawia, że obecne rekordy świata maratonu nie są jedynie kolejnymi numerami w tabeli, ale punktami zwrotnymi w historii konkurencji.

Największe osiągnięcia w maratonie poza samym rekordem świata

Choć rekord świata jest najważniejszym pojedynczym wskaźnikiem, największe osiągnięcia w maratonie obejmują również wyniki i dokonania, które nie zawsze są rekordami. Do takich osiągnięć należą między innymi:

• pierwszy w historii oficjalny rekord mężczyzn z czasem poniżej 2:01 – Kelvin Kiptum, 2:00:35, Chicago 2023,
• najlepszy wynik kobiet w historii maratonu mieszanego – Tigst Assefa, 2:11:53, Berlin 2023,
• najlepszy wynik kobiet w biegu wyłącznie kobiecym – Peres Jepchirchir, 2:16:16, Londyn 2024,
• pierwszy maraton poniżej 2 godzin w warunkach nierekordowych – Eliud Kipchoge, 1:59:40, Wiedeń 2019,
• seria rekordowych biegów w Berlinie i Chicago, które w ostatnich latach stały się najszybszymi trasami świata.

Właśnie dlatego, analizując największe osiągnięcia maratonu, trzeba odróżniać oficjalny rekord świata od historycznie wyjątkowego najlepszego wyniku. Nie każdy fenomenalny rezultat jest rekordem, ale niektóre wyniki — jak bieg Kipchoge w Wiedniu — mają ogromne znaczenie dla rozwoju dyscypliny mimo braku statusu oficjalnego rekordu.

Oficjalne uznanie rekordu – co ma znaczenie w maratonie?

Aby wynik został uznany za rekord świata w maratonie, trasa i warunki zawodów muszą spełniać regulacje World Athletics. Chodzi między innymi o właściwy pomiar dystansu, limity związane z profilem trasy i rozstawieniem startu oraz mety, a także standardy organizacyjne i kontrolę antydopingową.

Dlatego nie każdy najszybszy czas na 42,195 km trafia automatycznie do tabel rekordów świata. Najlepszym przykładem jest wspomniane 1:59:40 Eliuda Kipchoge z projektu INEOS 1:59 Challenge. Był to wynik historyczny, ale nie rekord świata, ponieważ bieg nie odbywał się w formule przewidzianej dla ratyfikacji rekordu.

FAQ – rekord świata w maratonie

Jaki jest aktualny rekord świata w maratonie mężczyzn?

Aktualny rekord świata mężczyzn w maratonie wynosi 2:00:35. Ustanowił go Kelvin Kiptum 8 października 2023 roku podczas Chicago Marathon.

Kto jest rekordzistką świata w maratonie kobiet?

Rekordzistką świata kobiet w maratonie w biegu mieszanym jest Tigst Assefa z wynikiem 2:11:53, uzyskanym 24 września 2023 roku w Berlinie.

Czy w maratonie kobiet są prowadzone dwie kategorie rekordów?

Tak. Osobno funkcjonuje rekord świata kobiet w biegu mieszanym oraz rekord świata kobiet w biegu wyłącznie kobiecym. Ten drugi należy obecnie do Peres Jepchirchir i wynosi 2:16:16.

Jaki był poprzedni rekord świata maratonu mężczyzn?

Przed rekordem Kelvina Kiptuma obowiązywał wynik 2:01:09 należący do Eliuda Kipchoge. Został ustanowiony 25 września 2022 roku w Berlinie.

Jaki był poprzedni rekord świata maratonu kobiet?

Przed rekordem Tigst Assefy obowiązywał wynik 2:14:04 należący do Brigid Kosgei. Rekord padł 13 października 2019 roku podczas Chicago Marathon.

Czy wynik Eliuda Kipchoge poniżej 2 godzin jest rekordem świata?

Nie. Czas 1:59:40 z Wiednia z 2019 roku nie jest oficjalnym rekordem świata w maratonie, ponieważ został osiągnięty w specjalnie zorganizowanym wydarzeniu niespełniającym wszystkich wymogów ratyfikacyjnych.

Kiedy ustanowiono obecny rekord świata kobiet w biegu tylko dla kobiet?

Obecny rekord świata kobiet w maratonie rozgrywanym wyłącznie dla kobiet został ustanowiony 21 kwietnia 2024 roku w Londynie. Autorką wyniku 2:16:16 jest Peres Jepchirchir.

Jak obecny rekord maratonu wypada na tle historii?

Rekordy Kelvina Kiptuma i Tigst Assefy należą do największych przełomów w dziejach maratonu. Oboje nie tylko poprawili dotychczasowe rekordy świata, ale zrobili to w skali, która wyraźnie przesunęła granice tej konkurencji.